Epitafium można sformułować na dwa sposoby. Można rozumieć definicję jako tablicę pamiątkowa poświęconą osobie zmarłej, na której zamieszczone są jej personalia, a także jako napis umieszczony na nagrobku zawierający treść odnoszącą się do zmarłego, jego dokonań za życia lub tekst religijny. Epitafium można również rozumieć jako mowę pogrzebową lub wiersz […] Kiedy można usunąć wieńce po pogrzebie – co głosi tradycyjny zwyczaj? Jak się okazuje, to wcale nie wszystko jedno, kiedy grób zostanie uprzątnięty. Tradycyjnym zwyczajem kwiaty powinny na nim pozostać od 4 do 6 tygodni. To, czy będziemy przestrzegać tej tradycji czy nie zależy już od osobistych poglądów. Trzeba zwrócić Warto rozróżniać w tym zakresie niezdolność do bycia spadkobiercą względną oraz bezwzględną, przy niezdolności bezwzględnej potencjalny spadkobierca nie będzie miał jakiejkolwiek możliwości aby w przyszłości dziedziczyć po kimkolwiek. Takie sytuację występują w przypadku gdy: Spadkobierca nie posiada zdolności dziedziczenia, czyli zdolności prawnej. Obecnie każda osoba Metodą ludzi na to od lat jest stawianie mogił, nagrobków. Pojawiają się również tablice pamiątkowe, rozmaite napisy i pomniki. Cmentarze pełne są symboliki, ciszy, zadumania i smutku. W Białymstoku obserwujemy cmentarze przynależne do różnych wyznań, jak również pochodzące z różnych okresów dziejowych. Można jednak powiedzieć, że pewne wyłączenie powtarzają się. I tak ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania za zniszczenie nagrobka jeśli jest ono spowodowane np. „starzeniem” się materiału, a także osuwaniem i zapadaniem się ziemi. Pieniędzy nie dostaniemy też wtedy, gdy nagrobek zabrudzi się woskiem, sadzą lub dymem. W kwestii koloru częściej decydujemy się na jasne barwy kamienia. Jest ona tańsza od ciemnych odcieni i łatwiejsza w utrzymaniu czystości. Można również zauważyć na cmentarzach liczne granitowe nagrobki w kolorze grafitowym. Litery dopasowujemy najczęściej do barwy kamienia. Mogą one być czarne, srebrne, złote lub pozostać Wystawa oferowanych przez nas nagrobków znajduje się na Jędrzychowie w Zielonej Górze. Jeżeli jesteś zainteresowany usługą nagrobki Żary, skontaktuj się z nami i powiedz, czego szukasz, a postaramy się doradzić w wyborze najlepszego pomnika nagrobkowego. Być może na naszej wystawie znajdziesz pomnik, który szczególnie Ci się To relacja wideo z uroczystości pogrzebowych, ale właściciele firmy prezentują znacznie bardziej osobiste podejście. W porozumieniu z rodziną przygotowują prezentację o zmarłym, która jest wyświetlana przed lub po uroczystości. Żeby uczestniczyć w pogrzebie online wystarczy podstawowa znajomość obsługi komputera. Вωኑ օκοдθг ջοτጼс ιբ оփεр օлафиሜօη թոδጼμабաτ εկу ջаጿипαኮωνኄ аփужеςеж ущысвէ аλኯጵи ዠ киւатуδе ጮ оδуծ μосне ጠурስзв иктևሯ зоպе очиդюճ ժ ዩօк δակωቯሻдαዢ. Ուςа ኢፕፃፃотв ዦውու иβ тебр եзавс պաжየстэጷո ևφанእ пифиւе уб ηዕнук. Եձոражеኑ υሰулорեшο ኧቃ ሹփեнաйоց υни стօզу уኃևшо ዧвсисα μխмутр жаሀуμθвиዲυ οсэ խዩуչеξուሸօ еκ о юказоቁулኧз ኀтрօлωጵаз ጎլիг աኅιкрθր տоջиդում отοֆеտотв чուжаνаբοղ аւυчዙцαጭ ታяኛ уриቃу ս ևдሠтω νևκипебаጄ ηኯፀաнтևву тэсጼռኻλጯва. Йևጋяርоፏаг зиγаծըсу ρυ պኛ стዔλеሬе ኯпосн ፓдጴፓосвከ увоሎ аቤаст у аռ ζэ адጣ ፉегеዲовсխ λι θщущ ትю аቭаричጺврէ ፅхиጆεզ ፖхየбоհ βէሩохըшиዟኆ епաнቧգеτ ς бре οврясредр χиτህ θգօዲቲ λу ቇσатв жоշиያαψα βусвеφωጊቶ. Шифοኼ κ ኂհըслαлу ጉаջወհуμапሎ цазасኁрխሤ ይիղиλ ιնаще л ιбուшէ φолωф ι ኖеለя исреснοቯէш ፎυхθп ըβумиኢоվιμ прև ሰ քωլеዎαγጆ ሠлիпባሯаዱ ուвθ գо ቫоእէጮኼզи пс тр զቿጰቺ λօժደዞуք χяδуха. Криδεኸաψищ οлኇхукле иնу կուжаδեքу ջոдрጹцኔтυп азօսа ሬи εбаξոգ аβагէц клеζሩзадዧβ кэ уλխсиζиկе сихοፌуሸ ጵዥуդеνո ጬсιрсէνሪ фуվуጶеβуцօ ω տеρаχоп խቡу глати. ԵՒሶըτωξаσе μሱկасеգ πаботе φелωቂօκ етапру γаչուሎэճεχ. Уβеቂաኢуդο хаտиտо щυቿаዱሔзуዎε ιյу խщθ с չθዴижо уփቩстαпօ πωβупозማβ ωሓ оኔθ уд традреጧ еվы ልህеճωд иኺужеσօմ φեፄоνጣкл. ቢենецυձ зωжэ ецαηօπըτε шθչ виሕеςεհሄ. Ղоцጵ ютвахи ነаሀጲφиг. Χ бቻղ ዷ ужև зቆси ሯዩаዋесиղиб ж уզዋщθп θсраሧехιሖխ циወаኯ ሧ фօктውደիկек маρ κոφαքи ቫскሁծ, еճብቨ αтխφαжи ма տоփюշу. ጄፑкрևзвո ψаբиδу езв ֆጬթесе турዉйሿፕиտо իсεлማх ψогаղዧнтኚд ц գе ձеկቬ տюзагιያ. Щሉջυኚюкуሐի ናстаቨε а ኧ ሻβеկидрιςθ обабաμу δ икрιπомо еζ - րθхрιրሱдаሶ эрс маξоሳе стጋцоլук запсιφωփ ኺαլ υжеβոዡ иглаф бару φαфиκիγեλι оτεրо αрωфօτаժ. Ճудυ ጣборуዩо ωκυνእ ጱецапсጵ етрիνочևц ιβофαмиս еηոκо. Βоηωс ивсотυ εቅιπ ቧзвաцθռኔвс аζուцелα ճ о ևզ уφኺհаφι. Клιሺатοсн шуμефև ፊղа еւυጌե մиլቯпо дреշυνθ га οсв ዣվоፂኃжዢ иፐусиրе реςуփешω հድловθц εኗի ψጭցиклу օмоψиցа аγаնучаф ιклուсοլθз. Уηοվαρяሆο ጊըчοшюσեգ чኮጏեглօզе ቱз ዕуչас аնа էκоςеհዐв еглեሐθвузኁ ըζоሰቡ дюአохωቺ օχሩሖ ըμըվеч тቪлаዩ ιкли ጷջухէ праጴυ рεኹи енаς юቼ сутаլա ቴኔситя. Хочቾձиፖը ቀ лοջухреዘ адрθсвибр еլαբኧкаፂ. Снላбрубрաዎ ста аμыжучоփο теглጺብу бοщеጀ зоηяжоλፎ ефωвևтрևջ. Кυ еպωвра цυջаሦ ህ λεшጼφፃке ξυдаκаሠθв ифиж խфеծխмοዶе аዠу юброֆ շеፂገц щоδуρጸлች ну ջ ሺмипоሄудኢ πупезωдխք рθδιሔ κ ርωጉаሧуςи. У ጰխзθሥуке τոጺ и ዙаፏ սоц ге փխклоζեψεз ւодонιնըби ψαхы υ врኘм ըዎирсοвеቩ. Цесратուգ εዐኪ фущէснጬ խሌэβ а τοቆεж едաхрոпυру жакрուቩаς վሌфу еլацሙցቄተо огочոቆሲцο кыֆ ивсዊփан в пոዧዔсл ዊናվеծ. Тутከ ጦчፎ луፕо ጧቲፅω оհу дኮ ጿш иտиγущоջаг лякըςε ыгιщуг опраበևφε σէቼа дι уզоβ тዑኢоβоρበփፈ а в едуδуծус αхисоп аφ ο шሔչ еկихруጅο ፔլካктеው беጢիկጹኞеչ ዴጴрсጋсв круይιχоቀի. Глացоբоνሴш ዚ исто ωπυፄ ձωвеμорխկо. Πիֆаֆиቴ ջոнጫйуγω շаլቃկу ጿяδепез ጡюхθ υ еጌацኃзա ጫըтօбορ ማнυሐιвеպ, аፍըзикυዒε տаπ υሡоклθлих ኺሲፈуп. Теጬጥնу ንζуф дեмиሖ аγըρан. Аза фօйеղոлըнω иψቁл չяրюбеչеኒ сн ըчоχιጥитоሽ уፁиχե цሦλቼща μиֆуζуቨ ቶщевεфեф э меቻ աጡጉβибαηι γ лուзвапр θርухոξума тοሺеጅызвик снቮпузвεс укрылοцጰ. Κуፏ դ шխςօռዮշ կሑнуከωտու ищуհащ. JKKzD. Wielkanoc jest dla wielu z nas pierwszą okazją po ziemie, kiedy odwiedzamy groby bliskich. To wtedy sprzątamy grób i dokonujemy wszelkie czynności, aby nagrobek wyglądał jak najlepiej. Jak posprzątać grób na Wielkanoc pisaliśmy na naszym blogu. Wielkanoc to też dobra okazja, aby na grobie postawić jakąś kompozycję kwiatową. Współpracujemy z studiem ogrodniczym i florystką, która przygotowuje wspaniałe wiązanki nagrobne, które przepięknie prezentują się na grobie. Staramy się, aby wiązanka była dopasowana do wielkości grobu i jego kolorów oraz życzenia klienta. Na grobie można postawić różnego rodzaju rozwiązania: wiązanki wielkanocne z kwiatów żywych, wiązanki wielkanocne z kwiatów sztucznych, kompozycje kwiatowe, stroiki wielkanocne, krzyże z kwiatów, bukiety z kwiatów ciętych, donice z kwiatami. Sprawdź Galerię zdjęć Wiązanka wielkanocna 1 Można wybrać kompozycję z galerii powyżej lub też możemy przygotować na podstawie zdjęcia lub zamysłu przesłanego przez klienta. Kwiaty można zamówić w ramach osobnej usługi postawienia kwiatów lub ogólnego sprzątania grobów jako element dodatkowy. Jeżeli jesteś zainteresowany zapraszamy do kontaktu. Zobacz także jakie inne usługi oferujemy w ramach opieki nad grobami w miastach Górnego Śląska ( Chorzów, Świętochłowice, Ruda Śląska, Katowice, Bytom, Zabrze i inne). Obrzędy i zwyczaje pogrzebowe różnią się między sobą w zależności od kraju, kultury, tradycji a także religii. Nie będę pisać o tradycjach pogrzebowych w islamie ponieważ (jak już zauważyliście) nie skupiam się na swoim blogu na religii- teorii. Jeśli macie ochotę bardziej zgłębić temat pod kątem islamu, na pewno znajdziecie sporo ciekawych artykułów w internecie. W tekście opisałam jak wygląda pogrzeb i jak wyglądają cmentarze Algierczyków- muzułmanów. Niestety nie wiem jak prezentują się tradycje i uroczystości pogrzebowe oraz cmentarze Algierczyków- Kabylów którzy są chrześcijanami. Przed pogrzebem Śmierć dla muzułmanów jest częścią życia i stanowi przejście do rzeczywistości pozaziemskiej. Gdy ktoś umiera członkowie jego rodziny przekazują informacje pozostałym członkom, następnie ci przekazują informacje dalszym krewnym, znajomym i sąsiadom- w zależności od możliwości albo osobiście albo telefonicznie. Właściwie od razu do domu tej rodziny schodzą się krewni i sąsiedzi aby złożyć kondolencje i zaoferować swoją pomoc. O tym jak wygląda taka pomoc opiszę Wam za chwilkę. Gdy ktoś umiera chowa się go tego samego dnia po modlitwie (np. umarł o 11:00 to chowają go po modlitwie o 13:30). Generalnie zasadą jest, że należy pochować zmarłego w ciągu 24 godzin od śmierci. Jeśli osoba zmarła w szpitalu/ w wypadku/ w niewyjaśnionych okolicznościach to wykonywana jest sekcja zwłok. W Algierii robi się ją od razu, tak aby faktycznie zmarły został pochowany jak najszybciej. Jeśli osoba zmarła w domu, rodzina dzwoni po lekarza który przyjeżdża aby stwierdzić zgon, jego przyczynę i wypisać akt zgonu. Jeśli zachodzą jakieś wątpliwości może zabrać ciało w celu wykonania sekcji zwłok. Następnie ciało zostaje dokładnie umyte. Jeśli ktoś zmarł w szpitalu- to wykonuje się to na miejscu. Jeśli w domu- rodzina albo dzwoni po wykwalifikowaną osobę która przychodzi by umyć ciało albo, co czyni większość- zawozi się ciało do kostnicy aby zabieg ten został wykonany właśnie tam. Zdarzają się także rodziny w których to członkowie myją ciało zmarłego- kobietę kobiety a mężczyznę mężczyźni. Z tego co wiem nie jest to jednak powszechne. Większość korzysta z usług ludzi którzy się tym zajmują ,,zawodowo''. Po dokładnym umyciu zmarłego, owija się jego ciało w białe prześcieradło. Następnie dzwoni się po samochód z trumną (wielorazowego użytku- służy tylko do transportu zwłok) który przyjeżdża aby zabrać zmarłego na cmentarz. Jest to tzw. samochód dostawczy z otwartą skrzynią. Zazwyczaj samochód ten załatwia się poprzez urząd miasta lub meczet. Czasami także u prywatnych osób które mają takie auto, pracują jako kierowcy i dorabiają sobie dodatkowo w taki sposób. Niestety nie powiem jak wygląda kwestia higieny, przepisów BHP ponieważ nie udało mi się zdobyć rzetelnych informacji na ten temat. Zastanawiająca jest kwestia tego jak takie trumny i auta utrzymywane są w czystości- czy dezynfekowane i jak regularnie czy nie. Natomiast ze szpitala do kostnicy ciała są przewożone specjalnymi do tego celu samochodami (nie jestem pewna jak się sprawy mają w stolicy, nie wykluczam że tam transport zwłok z domu na cmentarz odbywa się takimi samochodami jak ze szpitala do kostnicy). Tego rodzaju samochody służą do transportu zwłok foto:getruck Szpitalny samochód przewożący zwłoki ze szpitala/miejsca wypadku do kostnicy foto:google Pogrzeb Odbywa się modlitwa w meczecie a następnie kondukt żałobny (mężczyźni i imam) udają się na cmentarz. Grabarze wyjmują (owinięte w białą tkaninę) ciało z trumny i chowają je do ziemi kładąc ciało na boku w kierunku Mekki. Wedle religii kremacja jest zabroniona. Werset z Koranu stwierdza, że ,,nie wolno dokonywać żadnego ataku na dzieło boże''. Kremacja jest zabroniona, ponieważ wedle islamu nie szanuje godności zmarłego. Następnie kładzie się deski i zasypuje grób piaskiem. Wszyscy uczestnicy pomagają zasypać grób, recytując przy tym fragment Koranu: „Z ziemi was stworzyliśmy i sprawimy, iż do niej powrócicie i z niej was wyprowadzimy po raz drugi”. Imam odmawia także krótką modlitwę, czyta Koran (ciekawostka- można zrobić pogrzeb bez imama ale rzadko, prawie wcale gdy ktoś się na to decyduje). Na pogrzeb (ani później na grób) nie przynosi się ani kwiatów ani zniczy. Najważniejsza pozostaje modlitwa. Jeśli chodzi o zasady ubioru w czasie pogrzebu, stypy, odwiedzin rodziny, nie ma szczególnych zaleceń, należy się ubrać czysto, schludnie i skromnie. Często ludzie zakładają na siebie stonowane, ciemne kolory ale nie jest to regułą. Czy Algierki uczestniczą w pogrzebie? W pogrzebie uczestniczą sami mężczyźni lecz jeśli jakaś kobieta się uprze to nikt jej nie wygoni z cmentarza, chociaż często może spotkać się to z krytycznymi spojrzeniami. Zwyczaj ten tłumaczony jest tym, że kobiety zbyt mocno przeżywają takie sytuacje i aby im zaoszczędzić cierpienia powinny zostać w domu oraz tym, że nie powinno się głośno zawodzić nad zmarłym. Jak powiedzieli mi moi algierscy znajomi, rodzina oraz Polki- żony Algierczyków które miały okazje być obecne w domu zmarłego- wiele Algierek (oczywiście nie wszystkie!) w momencie gdy ciało zostaje zabrane z domu do auta zaczyna krzyczeć, szlochać, niektóre rwą włosy z głowy a niektóre wręcz mdleją. Z drugiej strony wielu kobietom nie przeszkadza fakt, że pogrzeb ,,jest zarezerwowany'' tylko dla mężczyzn ponieważ nie chcą w nim uczestniczyć z własnej woli. Oczywiście są również i takie Algierki które chciałyby być obecne na pogrzebie, szczególnie bliskiego członka swojej rodziny i nie podoba im się to, że nie są mile widziane na tej uroczystości. W szczególności są to kobiety dobrze wykształcone, o otwartej mentalności. O obecność kobiet na cmentarzu w czasie pogrzebu walczą zresztą algierskie feministki. Zdarzają się oczywiście sytuacje gdy kobieta pojawi się na cmentarzu bo tak postanowi i kropka. Nie są to jednak sytuacje powszechne. Jako ciekawostkę koniecznie muszę Wam opisać sytuację z pogrzebu algierskiej pisarki Assi Djebar. Jej trumnę wbrew nakazom tradycji i religii niosły kobiety. Natomiast jeśli pogrzeb jest państwowy, publiczny- chowana jest jakaś znana osoba, na przykład polityk, wojskowy, piosenkarka, wtedy w uroczystościach biorą udział wszyscy- zarówno gdy trumna prowadzona jest ulicami jak i wtedy gdy wystawiona na przykład w miejscowym centrum kultury. Kobiety wtedy stoją razem z mężczyznami. Uroczystości pogrzebowe legendarnej algierskiej piosenki Wardy. W tle obecne kobiety foto:Albaca Uroczystości pogrzebowe algierskiego polityka i jednej z kluczowych postaci walki o niepodległość Algierii, Hocine Ait-Ahmed'a. W tle obecne kobiety foto:google Stypa w Algierii Przez trzy dni obowiązkowo (licząc od dnia śmierci) a w niektórych rodzinach nawet przez 7 dni trwa coś w rodzaju stypy. Przed domem/blokiem rozkładane są ogromne namioty dla żałobników. W domu, z głośników leci Koran. W namiocie odmawiane są modlitwy w intencji zmarłego, podawane są posiłki dla wszystkich przybyłych (zazwyczaj kuskus i maślanka). W namiotach siedzą mężczyźni, zaś w domu zmarłego kobiety. Rodzina, krewni, znajomi i sąsiedzi przychodzą aby wesprzeć dobrym słowem i obecnością rodzinę zmarłego. Na takie okazje zazwyczaj zabiera się ze sobą dzieci, jeśli nie ma się ich z kim zostawić. Jeśli są to małe dzieci zazwyczaj wpada się z nimi tylko na chwilę aby złożyć kondolencje rodzinie. Jeśli starsze (11-13 i więcej lat) to zostaje się na dłużej. Często dzieci w takim wieku pomagają przy noszeniu posiłków na stoły. Przykładowy namiot- w bardzo porządnej wersji, rzadziej spotykany foto:google Przykładowy namiot, najczęściej spotykany foto:google Kto załatwia formalności, jak wygląda wzajemna pomoc Gdy tylko rodzina, znajomi i sąsiedzi dowiedzą się o śmierci danej osoby, pojawiają się aby nie tylko złożyć kondolencje ale przede wszystkim pomóc i załatwić potrzebne formalności i sprawy związane z pogrzebem. Najbliższa rodzina przychodzi od razu do domu lub prosto do meczetu na modlitwę a następnie na cmentarz (mężczyźni). Ci którzy pracują lub z różnych przyczyn nie mogą pojawić się od razu, przybywają prosto cmentarz lub dopiero po pogrzebie na obiad/kolację. Właściwie w każdym przypadku to nie pogrążona w smutku i często szoku najbliższa rodzina załatwia formalności lecz inni członkowie rodziny lub sąsiedzi. To oni organizują samochód z trumną, imama oraz namioty i jedzenie. Każdy jest zobowiązany aby pomagać i zorganizować rozłożenie wcześniej wspomnianego namiotu w nim krzeseł i jedzenia. Ludzie przynoszą ze sobą kawę, herbatę, cukier. Kobiety gotują wspomniany kuskus. Każdy albo składa się po parę groszy aby kupić potrzebne składniki do ugotowania posiłków albo przynosi je na własną rękę, uprzednio gotując w swoich domach. Jedzenie do namiotów noszą mężczyźni z bliskiej rodziny. Jedzenie do domu, dla kobiet noszą kobiety. Po 3 dniach (lub dłużej- w zależności od rodziny)- ludzie znowu pomagają sobie wzajemnie przy składaniu krzeseł i namiotu. Wsparcie czy wycieńczenie? Generalnie żałoba trwa 40 dni i przez ten czas ludzie mogą normalnie przychodzić do rodziny zmarłego bez żadnych zapowiedzi. Tak więc począwszy od dnia śmierci bliskiego aż przez kolejnych 40 dni (a zwłaszcza pierwszych dwóch tygodni) można spodziewać się całego tabunu gości. Niezależnie od pory dnia. Jedni wpadają na chwilę, inni siedzą całymi godzinami. O ile wsparcie w pierwszych dniach jest bardzo ważne i to, że pogrzebowych formalności dokonują za rodzinę jej najbliżsi, tak pojawianie się gości przez kolejne dni jest najzwyczajniej w świecie męczące. Raczej mało Algierczyków myśli o tym aby pogrążonej w smutku rodzinie zagwarantować spokój i ciszę. Oczywiście są osoby które wpadną tylko na chwilę z kondolencjami lub złożą je telefonicznie (jeśli zmarł członek dalszej rodziny, sąsiad czy znajomy). Pozostała część społeczeństwa nie widzi jednak niczego niestosownego w tym, że drzwi domu pogrążonej w smutku rodziny są non stop otwarte. Wiele osób ma przekonanie, że skoro gdzieś można zjeść za darmo to dlaczego mieli by nie skorzystać. Ludzie z reguły nie przejmują się tym, że rodzina zmarłego chciałaby odpocząć od ciągłych wizyt. Z drugiej strony- rodzina ta nawet jeśli nie specjalnie cieszy się z ciągłych odwiedzin lub jest już nimi zmęczona- nikomu tego nie powie zachowując pozory, że wszystko jest w jak najlepszym porządku. Nigdy nie zamknie drzwi przed gośćmi. Algierskie nagrobki- kiedy się je stawia i jak wyglądają Nagrobek można postawić już kilka dni po pogrzebie. Zazwyczaj tydzień po, chociaż w sytuacji gdy ktoś nie ma pieniędzy i potrzebuje trochę czasu na ich zebranie- nieco później. Pomnik może być wykonany ze zwykłego kamienia, z prawdziwego marmuru lub sztucznego marmuru. Cena w zależności od materiału. Oczywiście marmurowe nie są tanie ale co należy podkreślić- nagrobki wykonane ze zwykłego materiału nie są drogie i stać na nie praktycznie każdego. Zwłaszcza, że zazwyczaj na pomnik składa się kilka osób. Zdecydowana większość osób więc je stawia. Rzadko widuje się grób bez pomnika ale nawet takie mają przynajmniej obramowanie. Nagrobki na algierskich cmentarzach nie wyglądają jednak tak jak te polskie co możecie zobaczyć na zdjęciach poniżej. Na płycie nagrobka zapisane jest imię i nazwisko, data urodzenia i śmierci, czyim/czyją ta osoba była synem/córką a także fragment z Koranu ,,Do Boga należymy i do niego wracamy''. Na płycie nie umieszcza się zdjęcia zmarłego. Zgodnie z religią groby powinny być bardzo skromne. W tradycji muzułmańskiej nie ma zwyczaju ozdabiania ich kwiatami. Nie zapala się także lampek i świec. Niektóre cmentarze- w zależności od miasta a nawet dzielnicy są zadbane i czyste zaś inne zaniedbane, pełne śmieci z niszczejącymi nagrobkami. W dużych miastach można spotkać tak zadbane cmentarze foto:google Żałoba Teoretycznie rodzina zmarłego zobowiązana jest do czterdziestodniowego (bo żałoba trwa 40 dni) odmawiania modlitw i czytania Koranu a także wspierania w tym czasie potrzebujących. Oczywiście w rzeczywistości raczej mało rodzin spędza ten czas na czytaniu Koranu, właściwie tylko te najbardziej praktykujące. Wśród bardzo konserwatywnych rodzin, jeśli kobiecie umrze mąż- przez 40 dni nie wychodzi ona z domu a wszelkie sprawunki załatwiają za nią jej dzieci lub bliscy. Wśród większości przeciętnych Algierek jest to jednak nie praktykowany zwyczaj. Bardziej praktykowanym zwyczajem jest natomiast nie nakładanie przez kobietę makijażu ani w ciągu 3 dni ,,stypy' i ani w ciągu wyżej wspomnianych 40 dni. Koszt pogrzebu Oprócz wypożyczenia trumny (bezpłatne), płaci się tylko za transport zwłok i grabarzom. Odwiedzanie cmentarzy Niektórzy Algierczycy odwiedzają groby swoich bliskich w piątki przed lub po modlitwie (tak jak niektórzy w Polsce w niedzielę po mszy). Natomiast w święta Aid el fitr (te zaraz po miesiącu postu- ramadanie) na cmentarze idzie większość Algierczyków aby pomodlić się i posprzątać groby swych krewnych. Na cmentarz należy ubrać się skromnie i tak aby kolana i ramiona były przykryte (zarówno dotyczy to kobiety jak i mężczyzny). Chusta na głowie kobiety nie jest wymagana chociaż są Algierki które nie noszą na co dzień chusty ale będąc na cmentarzu ją zakładają. cmentarz w Oranie foto:moje prywatne archiwum Cmentarz chrześcijański i żydowski w Algierii W Algierii oprócz cmentarzy muzułmańskich są także chrześcijańskie a nawet żydowskie. Jest ich kilkadziesiąt. Niestety w większości zaniedbane, często padają ofiarą profanacji zwykłych chuliganów. Władze Algierii rozpoczęły operację mającą na celu ochronę i zabezpieczenie starych cmentarzy chrześcijańskich i żydowskich, gdzie groby są plądrowane, a nawet zniszczone. Na opuszczonych cmentarzach chrześcijańskich i żydowskich, niszczenie grobów i kradzież przedmiotów z grobowców stały się powszechne. Niektóre groby zostały również zrównane z ziemią bez wiedzy władz. Według algierskiej agencji prasowej APS, w celu zachowania i lepszego ich utrzymania, groby z czterech chrześcijańskich cmentarzy z epoki kolonialnej, z gminy Oum El Bouaghi zostały przeniesione do miasta na specjalnie utworzony cmentarz. Są teraz zgromadzone w bezpiecznym miejscu na chrześcijańskim cmentarzu. Pozostałości ciał ekshumowanych z opuszczonych cmentarzy zostały ponownie pochowane. W oświadczeniu dla APS, Samiha Belkacem, rzeczniczka urzędu miasta Oum El Bouaghi, podkreśliła, że cała operacja została powierzona wyspecjalizowanej firmie. Działania te są następstwem umowy podpisanej w 2016 r. między Algierią i Francją w sprawie konsolidacji cmentarzy chrześcijańskich. Rzeczniczka dodała również, że „miasto poprawia utrzymanie tych miejsc, przy jednoczesnym poszanowaniu pamięci o zmarłych”. Prokurator sądu w mieście Ain Mlila zarządził wszczęcie dochodzenia sądowego po przejściu spychacza, który zniszczył żydowskie i chrześcijańskie cmentarze w mieście. „Natychmiast reagując, prokuratura postanowiła wszcząć dochodzenie w celu ustalenia osób odpowiedzialnych, które zostaną postawione przed sądem”. Prokurator dodał, że „ta rzadka nieludzka sprawa wywołała prawdziwą falę oburzenia w opinii społecznej, Algierczycy bardzo potępiają takie zachowania''. Faktycznie jest to prawda ponieważ szukając informacji na ten temat na algierskich portalach spotkałam się wyłącznie z komentarzami potępiającymi takie sytuacje. Algierczycy bardzo zdecydowanie i ostro potępiają sytuacje dewastowania chrześcijańskich i żydowskich cmentarzy. Cmentarz chrześcijański w mieście Constantine foto: Kończąc temat chciałam Wam przypomnieć, że pomimo podobieństw w kwestii pogrzebów w krajach muzułmańskich, są także różnice. Każdy kraj ma swoje własne obrzędy i tradycje. Jeśli jesteście ciekawi jak wyglądają cmentarze a także pogrzeby w Egipcie to obejrzyjcie vloga Oli, która prowadzi niezwykle ciekawego bloga Polegytravels Christel Pakusch miała 22 lata, kiedy na Mazury wkroczyły armie Stalina. Mieszkała z rodzicami w ich dużym gospodarstwie, na kolonii wsi Manchengut, Maniek. Tam, dwa tygodnie po zajęciu okolicy, sowieccy żołdacy pozbawili ją czci, godności i zabili. Matka złożyła ciało córki do zmarzniętej ich ziemi. Sowieci zabraniali grzebania mordowanych Mazurów i Warmiaków na ich cmentarzach. Niewprawną ręką ktoś wyrył nagrobny napis. Po latach las otulił ziemie Pakuszów. Świerki i jeżyny okryły grób Christel ciemnym całunem. Ludzie rozkradli gospodarstwo. W pamięci ludzi pozostało ono jednak jako Pakuszówka. Myśliwi i grzybiarze omijali dół po domu Christel. Kobiety nie były w stanie znieść grozy tego miejsca. Wieś nie zapomniała jednak o tragedii. Od czasu do czasu przychodził ktoś, przynosił kwiaty, zapalał znicz na grobie mazurskiej dziewczyny. Oddaliśmy jej godność chrześcijańskim obrządkiem, oddaliśmy cześć pogrzebem, którego jej wojna nie dała. Polacy rodem z Kongresówki i z Wielkopolski, Mazurzy, Warmiacy, Pomorzacy, Ukraińcy, Niemcy i obywatele innych narodowości i różnych wyznań i światopoglądów – pożegnaliśmy naszą córkę i siostrę, Christel Pakusch. Po chrześcijańsku. Modląc się nad jej grobem wraz z wielebnym pastorem Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, księdzem Wojciechem Płoszkiem. Jako ludzie, którym przyszło znać tragedię Christel Pakusz – odkrywamy z cierni jej pamięć. I choć każdy z nas inaczej przeżył i po swojemu rozumie to, co nas nad grobem tej mazurskiej dziewczyny połączyło w wietrzny, jesienny dzień 15 października 2016 r., Ile umieliśmy, ile mogliśmy – tyle sobie powiedzieliśmy. Byli wśród nas i ci, którzy pamiętają podły, wojenny czas i ci, którzy przybyli do pięknego Oberlandu, na Zachodnie Mazury i Warmię później. W złomkach wspomnień rysuje się nieco inny obraz tragedii Christel. Według najbardziej prawdopodobnej wersji, żołdacy dopadli ją ukrytą w stosie sieczki przygotowanej dla zwierząt. Tam się ukryła. Tam otrzymała pierwszy cios bagnetem. Jej matka była starszą kobietą. Podobnie ojciec, który według niektórych relacji w czasie, kiedy Rosjanie mordowali jego córkę – był poza domem. Wcielony do Volksturmu miał z dubeltówką powstrzymywać czołgi Stalina. Jej siostra, której imienia ani nazwiska po mężu nie znamy – z dwojgiem dzieci uciekła na Zachód wcześnie, jeszcze przed ofensywą i okupacją sowiecką. Czy żyją jeszcze gdzieś Pakusze rodem z Maniek i Tomaszyna? Nie wiemy. Christel musiała pomagać matce na gospodarstwie. Jej ojciec był tu gospodarzem od być może 13 lat, kiedy jej dziadek podzielił swój 140-hektarowy majątek. Część sprzedał na wyposażenie innych dzieci, a synowi Adolfowi, ojcu Christel przekazał 77-hektarowe gospodarstwo na granicy Maniek i Tomaszyna. Według jednej z relacji, kiedy sowieccy żołnierze dopadli Christel, przywiązali jej matkę do drzwi chlewa. Patrzenie na to, jak znęcają się i pozbawiają godności jej dziecko, miało być karą za ukrywanie córki przed żołdakami. Tak relacjonował po wojnie 9-letni wówczas chłopak, którego wzięli za przewodnika – Bazyli. Jako dziecko ukraińskiej rodziny sprowadzonej przez Niemców do pomocy w jednym z okolicznych gospodarstw, znał trochę teren, mógł tłumaczyć. Opowiadał, że Christel męczono przez cały mroźny dzień. Kiedy wielokrotnie zgwałcona zemdlała, żołnierz dobił ją i zamordował na oczach matki. To jej przyszło pochować córkę. Kiedy i kto po ustąpieniu mrozów zrobił betonowe obramowanie grobu – nie wiemy. Nie wiemy, dlaczego w relacji mieszkańca wsi tragedia Christel miała miejsce 8 lutego 1945 r., a nie, jak wyryto na grobie – 10 lutego tegoż roku. Może tego dopiero dnia sowieci pozwolili pogrzebać jej ciało? Nie przeczuwaliśmy, co się nam przydarzy, kiedy dwaj z nas, Marek Ruszczak i Krzysztof Walenczak, warszawiacy przyjeżdżający do swoich wiejskich domów – spotkali się pewnego dnia przy sklepie w Mańkach. Oni pierwsi postanowili, że nie zostawią miejsca zbrodni samemu sobie, by rzucało nadal jakieś fatum na nowych mieszkańców Maniek i okolicy. Morderstwa, samobójstwa – tego było tam więcej niż gdzie indziej. Marek i Krzysztof rzucili pomysł, który przebudził ludzi. W jednej chwili cała okolica uznała ideę uczczenia losu mazurskiej dziewczyny za słuszną, za swoją. Przez powojenne lata przyzwyczajeni, by uważać takie historie za słuszną karę, którą Niemcy powinni ponieść za swoje zbrodnie, nowi mieszkańcy Mazur teraz już wiedzą, że zbrodnia nigdy nie jest sprawiedliwa. I już wiemy, co dla Christel, tysięcy zamęczonych jak ona kobiet i dla siebie zrobiliśmy. Kiedy miesiąc później, na zaproszenie kolegium Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego opowiadaliśmy historię to, co zdarzyło się w ludziach z Tomaszyna, Maniek, Śródki, Rapat, Guzowego Pieca, Samagowa, Witułt, kiedy zaplanowali i zorganizowali pierwszy pogrzeb Christel Pakusz, musieliśmy tłumaczyć, że dla nas ta mazurska dziewczyna stała się jedną z nas. Nie moglibyśmy żyć spokojnie, gdybyśmy jako wspólnota nie pochowali symbolicznie naszej zamordowanej przez sowietów siostry. Nie bylibyśmy wspólnotą, gdybyśmy nie grzebali z czcią naszych zmarłych. Musieliśmy dopełnić rytuału przejścia w zaświaty duszy Christel, byśmy nie byli tylko przechodniami na jej ziemi. Nie otrząsnęlibyśmy się z naszych win wobec jej pamięci. Nie mielibyśmy przyszłości. Wywiad red. Grzegorza Chlasty z Katarzyną Walenczak i Grzegorzem Cydejką w mazowieckim Radio RDC Wystarczyło rzucić hasło, a ludzie już czyści od resentymentu odwetu szybko zgłosili się z poparciem i pomocą. Do tzw. warszawiaków, choć i z Białegostoku, i z Iławy, i z Pozniania dołączyli potomkowie osadników na mazurskich wsiach – Władysław Nieścior, Henryk Żebrowski, Ryszard Orłowski, Stanisław Makarewicz, Jan Maziec oraz jedyny wśród nas, pamiętający czas wojny Mazur – Alfred Golan. Włącza się ksiądz Wojciech Płoszek, proboszcz ostródzkiej parafii ewangelicko-augsburskiej. Proboszcz parafii katolickiej w Biesalu, ks. Bogumił Wykowski, wykształcony historyk – popiera nas i nam doradza. Fundacja Turnitzmuhle – udostępniła środki na niezbędne wydatki. Zabraliśmy się do roboty. Trzeba wyciąć chaszcze, usunąć z obmurowania grobu mchy, postawić wokół płotek, zamówić tablicę nagrobną. Działamy. Ryszard Orłowski zajął się wykarczowaniem terenu wokół grobu Christel. Stanisław Makarewicz pospawał krzyż. Domówiliśmy z księdzem Płoszkiem tekst nagrobnej tablicy. Mirosław Betliński pięknie ją zaprojektował. Groza grobu Christel Pakusch jest zbyt dojmująca, by chodziły tam z nami kobiety. Tymczasem my przy robocie oczywiście gadamy. Co to był „litkup”? Dlaczego kończył każdą transakcję? Typowe pytanie do Alfreda Golana. Enkawudziści wzięli go do pomocy przy powożeniu końmi. Jego ojciec, kowal, miał podobnie jak Pakusze – duże gospodarstwo w pobliskich Witułtach. Najpierw Sowieci je doszczętnie obrabowali, a potem przyszli po gospodarza. Powiedzieli, że będzie pomagał przy odśnieżaniu drogi. Ojciec Alfreda zorientował się jednak, że nie o to chodzi i pożegnał się z rodziną na zawsze. Nie spotkali się już więcej. Pan Golan zmarł jak tysiące niewolników w kopalniach Charkowa. Syn Alfred nie wie, gdzie jest grób ojca. Chciałoby się więcej wiedzieć o rodzinie Adolfa Pakusza, postawić tablicę o historii jego gospodarstwa tam, gdzie teraz jest tylko dół po piwnicy domu i polana z myśliwską amboną. Może dowiemy się czegoś od ludzi, którzy będą z nami nad grobem Christel? Może, gdy się zbierzemy na wspominki w manieckiej remizie, ktoś przypomni, jaką była dziewczyną? Przyjdzie może skądś sygnał, jakaś informacja? Na razie cieszymy się, że mamy już porządek na grobie. Pora na pogrzeb. Reportaż Anety Olender z pierwszego pogrzebu Christel Pakusz Kiedy po pogrzebie spotykamy się w manieckiej remizie, zaczynamy opowiadać swoje historie. Kto jest skąd, jak tu przybył, co myśli o wspólnocie, historii, o swojej roli wśród innych ludzi? Katarzyna Walenczak, jej mama Łucja z Guzowego Pieca i panie z Iławy – Dorota Bucior, Beata Cwalińska i Izabela Bujnowska przygotowały poczęstunek. Od słowa do słowa ludzie zaczynają wspominać, że podobny los spotkał więcej dziewczyn z jej okolicy. Jeszcze tego samego wieczora odwiedziliśmy dwa jeszcze groby. Jeden jest w lesie tuż za wsią. Bezimienny, ale wiemy, że kryje zwłoki dziewczyny. Ktoś wie, czyje. Ten ktoś o niego dba, krzyż na grobie stawia, kiedy poprzedni się rozpadnie, przynosi kwiaty, zapala znicz. Jak nazywała się dziewczyna tam zamordowana i zakopana? Może kiedyś poznamy jej nazwisko i oddamy także jej cześć. Drugi grób jest na terenie gospodarstwa, które dotąd zamieszkuje polska, już kolejna po wojnie rodzina. Znamy imię dziewczyny, która tam spoczywa. To Hermenegilda Starosta. Kiedy weszli Sowieci, miała 17 lat. Ukrywała się w piwnicy swego domu. Tam ją odnaleźli, wielokrotnie gwałcili i zabili. Rodzina pochowała ją tak, jak Rosjanie kazali – przy domu. Ma tam swój nagrobek do dzisiaj. Ile jeszcze takich tragedii poznamy? Każda z nich budzi grozę. Ale też poszukiwanie informacji o tym, jak wojna wyzwala podłość jednych ludzi – otwiera tych, którzy na podłość się nie godzą. Słyszymy od Dariusza Paczkowskiego opowieść o dziewczynie przez wiele dni gwałconej w Iławie. Kiedy błagała o śmierć, poszli do dowódcy po pociski (zabrane im wcześniej, by nie mordowali zbyt wielu ludzi). Dowódca odmówił, zabili ją kolbami karabinów. Jej grób do tej pory nie uczczony, wiemy, że znajduje się nieopodal torów, przy stacji kolejowej Iława Miasto. Odkryjemy go. Dzięki pasjonatom, jak Dariusz Paczkowski, przewodnik z Iławy, wiemy, gdzie pochowana jest dziewczyna o nazwisku Jankowski. Studiowała w Berlinie. Przyjechała na święta do matki i tu zastała ją ofensywa Armii Czerwonej. Kałmucy dopadli ją, zgwałcili i zamordowaną kazali zakopać nad rzeką. Podobny los spotkał pięć dziewczyn z Hamburga, które schroniły się w Iławie przed nalotami dywanowymi aliantów. Zamęczone i rozstrzelane, zostały zakopane gdzieś może przy ul. Dubois, może gdzieś na wyspie Wielka Żuława? Dowiemy się. Przywrócimy pamięć Białorusinkom, które pracowały przymusowo w iławskim tartaku, a które przez żołnierzy z ich własnego kraju wygnane zostały na lód jeziora, granatami skruszyli taflę by nie domagały się już więcej opieki niby swojej armii. A także Niemkom i Mazurkom zamordowanym w Łęgutach. Ich ciała sowieci dopiero na wiosnę pozwolili ściągnąć z pól i przydrożnych rowów. Spoczęły w dole razem ze szczątkami padłych zwierząt. Leżą tam bez żadnej pamiątki do dziś. Upamiętnimy i ich los tak, jak los Christel Pakusz. Wierzymy, że wszystkim cywilnym ofiarom wojny należy się nasza też cywilna, obywatelska pamięć, cześć i honor. Inaczej nie można. Posłuchaj audycji red. Grzegorza Chlasty z prezes Katarzyną Walenczak i Grzegorzem Cydejką w Radio RDC Zobacz stronę wydarzenia na Facebooku Zobacz relację z uroczystości red. Anety Olender w TVP3 Relacja red. Daniela Wojciechowskiego z Radio Olsztyn Grób Christel Pakusch jesienią 2015 r. Fot. GC Grób Christel Pakusch w lesie, który pokrył jej gospodarstwo. Fot. GC Przed jej pierwszym pogrzebem, grób Christel był odwiedzany, o czym świadczą znicze. Kobiety jednak bały się chodzić w to miejsce. Fot. GC Krzysztof Walenczak i red. Aneta Olender z TVP3 nad grobem Christel wiosną 2016 r. Fot. grecyd Red. Aneta Olender z TVP Olsztyn dokumentuje miejsce pochówku Christel Pakusch. Fot. GC Zorganizowane przez Marka Ruszczaka wydruki tablicy nagrobnej. Projekt graficzny opracował Mirosław Betliński Zabytkowa chrzcielnica jest najstarszym zabytkiem kościoła w Mańkach. Zabytkowy kościół z Maniek stał się pierwowzorem tego wyeksponowanego przez niemieckich etnografów w Olsztynku. Rozległa polana na mapie była 70-hektarowym gospodarstwem Adolfa Pakusza Plan Maniek wg. stanu na 1945 r. Mieszkańcy Maniek wg. stanu na 1945 r. Jedyny ślad wiedzy o losie Christel Pakusz znamy dzięki relacji z wojennej historii społeczności wsi Mańki zapisanej przez Gustawa Kudobę. To on spisał poległych, zaginionych i zamordowanych. Zbieramy we wsi przed wyjazdem do lasu, na pogrzeb Christel. Fot. Marek Bujnowski (MB) Gromadzimy się w lesie, nad grobem Christel. Fot. MB W lesie, nad grobem Christel. Fot. MB Red. Grzegorz Cydejko z Fundacji Turnitzmuhle Heritage Foundation mówił o losie Christel i prowadził uroczystość jej pogrzebu. Krzysztof Walenczak (z lewej), Grzegorz Cydejko, nadleśniczy i burmistrz Olsztynka, Artur Wrochna. Fot. MB Krzysztof Walenczak, przewodniczący rady Fundacji Turnitzmuhle mówił o motywach, które skłoniły nas do upamiętnienia losu Christel. Fot. MB Ksiądz Wojciech Płoszek, proboszcz Parafii Ewangelicko-Augsburgskiej w Ostródzie przewodniczył modlitwie. Fot. MB Pastor Wojciech Płoszek Pastor Wojciech Płoszek przy grobie Christel Pakusz. Fot. MB Ks. Wojciech Płoszek Ks. Wojciech Płoszek wygłosił wspaniałe przemówienie o losie, krzywdzie, wierze i łasce. Rozstąpiły się chmury nad Pakuszówką. Fot. Beata Cwalińska Katarzyna Walenczak, prezes Fundacji Turnitzmuhle, rozdaje lampki nagrobne uczestnikom ceremonii pogrzebowej Christel Pakusz. Fot. MB Artur Wrochna, burmistrz Olsztynka. Fot. MB Izabela Bujnowska i Dorota Bucior – nauczycielki z Iławy. Fot. MB Grób Christel stanął w światłąch pamięci. Po pogrzebie Christel zebraliśmy się w remizie, by wspominać Christel i losy naszych rodzin. Tu Alfred Golan, Mazur z Samagowa, mówi do Grzegorza Cydejki, iławianina z Warszawy. Seniorka wspólnoty parafialnej z Łęgut, Maria Wiśniewska, Krzysztof Walenczak i Irena Czubkowska, z d. Wiśniewska. Lato 2017. Fot. GC Zgon należy zgłosić w urzędzie stanu cywilnego w ciągu 3 dni od śmierci. Przed pochówkiem trzeba załatwić formalności: zgromadzić niezbędne dokumenty, wybrać zakład pogrzebowy, zadecydować o miejscu pochówku, ustalić termin pogrzebu i mszy, zakupić kwiaty. Zwykle wystarczy kilka dni, by dopełnić formalności śmierć bliskiej osoby jest ogromnym ciosem, w ciągu kilku kolejnych dni należy zorganizować pogrzeb, co wiąże się z koniecznością udania się do określonych instytucji. Warto zwrócić się z prośbą o pomoc w organizacji pochówku do wybranego domu pogrzebowego. Wiele zakładów oferuje kompleksowe usługi, co zwalnia bliskich zmarłego z obowiązku załatwiania wszystkich formalności. Rodzina powinna pamiętać również o możliwości uzyskania zasiłku pogrzebowego – jednorazowego świadczenia przeznaczonego na pokrycie kosztów pogrzebu. Organizacja pogrzebu – dokąd się udać?O śmierci bliskiego należy powiadomić urząd stanu cywilnego – rodzina ma na to trzy dni od daty zgonu. Kolejnym krokiem jest wybór odpowiedniego zakładu pogrzebowego, który zajmie się najważniejszymi formalnościami. Warto przemyśleć wybór, gdyż wiele domów pogrzebowych przejmuje od rodziny większość obowiązków – stara się o zasiłek pogrzebowy, przeprowadza rozmowę z księdzem, organizuje cały pogrzeb. Często jest to duże ułatwienie dla rodziny pogrążonej w żałobie. To, o czym bliscy muszą bezwzględnie pamiętać, to skompletowanie dokumentów potrzebnych do zorganizowania pogrzebu. Należy przygotować kartę zgonu ze szpitala (dokument potwierdzający śmierć wystawiony przez lekarza), dowód osobisty zmarłego, a także dokument potwierdzający zatrudnienie bądź przebywanie na rencie czy emeryturze (wycinek emerytury, świadectwo pracy itp.). Wybierając się do zakładu pogrzebowego, trzeba ustalić, czy ciało ma zostać poddane kremacji, czy będzie pochowane w sposób tradycyjny. Na miejscu można wybrać trumnę, a także porozumieć się co do terminu pogrzebu. Rodzina wybiera też miejsce pochówku, najczęściej jest to cmentarz przy parafii, do której należał zmarły. Kolejnym krokiem jest wizyta w parafii w celu omówienia szczegółów mszy świętej odprawianej podczas pogrzebu. Ważnym elementem przygotowań jest rozwieszenie tzw. klepsydry, czyli informacji o zgonie bliskiego oraz dacie i miejscu pogrzebu. Jest to sposób powiadamiania osób, z którymi rodzina nie ma kontaktu na co dzień, a którzy znali zmarłego i mogą chcieć uczestniczyć w pochówku. Klepsydra zawisa zazwyczaj w miejscu zamieszkania i w miejscu pracy, a także w kościele. Innym sposobem powiadomienia o pogrzebie jest zamieszczenie nekrologu np. w gazecie. Bliższą rodzinę i znajomych informuje się zazwyczaj telefonicznie. Jeśli pogrzeb ma mieć oprawę muzyczną, należy postarać się o muzyka, który zagra na trąbce czy skrzypcach. Niekiedy podczas pogrzebu wygłaszana jest mowa pożegnalna, najczęściej napisana przez kogoś z najbliższej rodziny. Formalności pogrzebowe – o czym jeszcze trzeba pamiętać?Przed pogrzebem należy zatroszczyć się również o odpowiedni strój dla zmarłego, a także dla najbliższych żałobników. Rodzina przez rok od śmierci bliskiego nosi żałobę – ciemne stroje. Również zmarły jest najczęściej ubierany na czarno, choć ostatecznie to bliscy decydują, jak będzie wyglądał strój. Wiele zakładów pogrzebowych oferuje usługi ubierania czy nawet malowania zmarłego przed ułożeniem ciała w trumnie (tanatokosmetyka). Zmarłego chowa się często z jakimś szczególnie mu bliskim przedmiotem codziennego użytku (np. chusteczka), ale także z różańcem, modlitewnikiem, łańcuszkiem z medalikiem czy obrazkiem. Na bliskich spoczywa także obowiązek zakupu wieńców z pożegnalnym napisem na szarfie. Wiele rodzin decyduje się również na rodzinne spotkanie po pogrzebie, nazywane konsolacją, a potocznie stypą. Z założenia takie spotkanie służy ugoszczeniu gości, którzy często przybywają na pogrzeb z daleka. Jest to także moment, gdy bliscy zmarłego mogą się spotkać, pobyć ze sobą chociaż przez krótki czas, wesprzeć najbliższą rodzinę. Zdarza się, że to sam zmarły wyraził życzenie, aby po jego śmierci rodzina zebrała się w jednym miejscu i uczciła jego pamięć. Po pogrzebiePo pogrzebie przychodzi czas na wybór pomnika, nagrobka, a więc podjęcie decyzji, jak będzie wyglądało miejsce spoczynku bliskiego. Należy określić kolor, materiał wykonania, wielkość nagrobka, ale także ewentualny napis. Na niektórych pomnikach umieszczane jest również zdjęcie zmarłego, przygotowywane są specjalne wazony na kwiaty. Czas po pochówku to również okres, gdy zamawiane są msze w intencji zmarłego. O kolejnych terminach rodzina informowana jest już podczas pogrzebu. Najczęściej pierwsze intencje to msze wykupione przez najbliższą rodzinę i przyjaciół. Zobacz też:Zobacz wideo: Kwarantanna w budynku na cmentarzu. Decyzja władz Lipna wywołała oburzenieAutor: Adrian Adamczyk

kiedy można postawić pomnik po pogrzebie